Aslam Watanjer

Aslam Watanjer (Zurmula, 1944 of 1946-Odessa, 23 november 2000), was een Afghaans militair en politicus. Aslam Watanjer behoorde tot de Ghilzay Pasthuni's. Wantanjer volgde een opleiding aan de militaire academie van Kaboel en daarna in de Sovjet-Unie. Hij werd daarna tot majoor van de tankdivisie bevorderd. Wantanjer sloot zich aan bij de Khalq(Massa/Volk)-factie binnen de pro-communistische Democratische Volkspartij van Afghanistan (DVPA). In 1973 was hij nauw betrokken bij de staatsgreep die een einde maakte aan de monarchie van koning Zahir Shah en die Muhammad Daoed Khan aan de macht bracht die de republiek uitriep. Watanjer bekleedde een aantal niet officiële posten, maar hij raakte snel ontevreden over het beleid van president Daoed Khan. Op 27 april 1978 pleegden majoor Watanjer en kolonel Abdul Qadir een staatsgreep, waarbij president Daoed om het leven kwam. Watanjer was korte tijd vice-voorzitter van de militaire junta (waar Qadir de voorzitter van was). Op 30 april 1978 werd de macht overgedragen aan de communisten (DVPA) die een burgerregering vormden onderleiding van Nur Muhammad Taraki, de chef van de Khalq-factie. Wantanjer werd minister van Communicatie. In juli 1978 werden de leden van de Parcham(Vlag)-factie van de Democratische Volkspartij van Afghanistan uit de regering gezet op verdenking van de voorbereiding van en coup. Wantanjer, een lid van de Khalq-factie, werd minister van Binnenlandse Zaken. In mei 1979 werd hij minister van Defensie. In juli 1979 werd Wantanjer echter door premier Hafizullah Amin uit de regering gezet, omdat hij samen met drie collega-ministers (Assadullah Sarwari, Sayyid Muhammad Gulabzoy en Sherjan Mazdooryar) een moordaanslag voorbereidde tegen premier Amin. Hoewel nu ambtloos, zette Watanjer en diens collega's de plannen voor de moordaanslag, mogelijk gesteund door president Nur Muhammad Taraki, door. De moordaanslag die in september 1979 plaatsvond, liep op niets uit en Watanjer en de andere samenzweerders vluchtten naar de ambassade van de Sovjet-Unie in Kaboel. Op 14 september werd president Taraki door Amin afgezet, welke laatste zelf president werd en tevens secretaris-generaal van DVPA. Watanjer en de samenzweerders werden heimelijk door Sovjet-agenten de Sovjet-Unie binnengesmokkeld. Daar verbleef Watanjer tot december 1979, toen hij in het kielzog van het Sovjetleger mee Afghanistan binnentrok. Watanjer werd lid van het Centraal Comité van de DVPA, lid van de Revolutionaire Raad en minister van Communicatie (tot 1990). Van 1990 tot 1992 was Watanjer minister van Defensie in de regering van president Nadjiboellah. Nadat president Nadjiboellah in april 1992 door de Moedjaheddin was afgezet, trachtte Watanjer tevergeefs om een coalitieregering te vormen met Gulbuddin Hekmatyar, de voorzitter van de Hizb-i Islami. Watanjer stierf in ballingschap in Odessa (Oekraïne) aan kanker (2000). Zie ook: Abdul Qadir - Nur Muhammad Taraki - Hafizullah Amin - Muhammad Nadjiboellah - Gulbuddin Hekmatyar Watanjer, Aslam

1944

----

Gebeurtenissen

- In bezet Nederland vindt een kerkscheuring plaats die bekend staat als de Vrijmaking. ;juni
- De Amerikanen beginnen bombardementen op Japan.
- 5 - Rome wordt bevrijd door de geallieerden.
- 6 - D-Day, invasie van geallieerde troepen in Normandië.
- 15 - Duitsland brengt de V-1 in de strijd. ;juli
- 20 - Mislukte bomaanslag op Adolf Hitler. ;augustus
- 4 - Anne Frank en haar gezinsleden worden opgepakt. ;september
- 3 - Brussel wordt bevrijd.
- 3 - Prins Bernhard wordt benoemd tot opperbevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten.
- 4 - Antwerpen wordt bevrijd, maar de Scheldemonding blijft nog weken bezet.
- 5 - Dolle Dinsdag.
- 8 - Lancering van de eerste V-2-raket vanuit Nederland richting Londen; het beoogde doel werd getroffen.
- 11 - Breskens wordt door de Geallieerden gebombardeerd; ondanks dat de stad geëvacueerd was, zijn er 199 burgerslachtoffers te betreuren.
- 14 - Bevrijding van Maastricht als eerste stad van Nederland.
- 18 - Bevrijding van Eindhoven.
- 24 - Bevrijding van Deurne; tevens verwoesting van het Groot Kasteel aldaar.
- Slag om Arnhem wordt door de geallieerden verloren.
- Begin van de hongerwinter in Nederland.
- Delen van Frankrijk, België; en Zuid-Nederland worden bevrijd. ;oktober
- 2 - Het merendeel van de mannelijke bevolking van het Gelderse dorp Putten wordt door de bezetter gedeporteerd. Deze razzia is een vergelding voor een aanslag op een auto van de Wehrmacht tussen Nijkerk en Harderwijk door een verzetsgroep enkele dagen eerder. Van de meer dan zeshonderd mannen keert, na de oorlog, slechts een vijftigtal terug. De rest overleefde de gruwelijke omstandigheden in het werkkamp niet.
- 3 - Bij een hevig Engels luchtbombardement wordt een gat geslagen in de Westkappelse zeedijk op Walcheren. De akkers in het gebied rond Westkapelle lopen onder water.
- 13 - Twintig organisaties uit de illegaliteit richten de "Stichting '40 - '44" op. Na de bevrijding zal deze hulp moeten bieden aan oorlogsslachtoffers. De naam van de stichting zal nog moeten worden veranderd in "Stichting '40 - '45".
- 28 - het Japans slagschip Musashi wordt tot zinken gebracht door diverse Amerikaanse vliegtuigen in de Golf van Leyte. De Musashi was het grootste slagschip ooit gebouwd. Ze was 263 meter lang, 71.659 ton zwaar en had de grootste kanonnen ooit op een schip gemonteerd (de negen kanonnen hadden een diameter van 46 cm met een bereik van 41.000 meter en wogen 2.200 ton per stuk).
- 29 - Breda wordt bevrijd door Poolse strijdkrachten onder leiding van generaal Stanislaw Maczek.
- 31 - Oprichting van de MARVA, de Marine Vrouwen Afdeling. ;november
- 1 - Met de amfibische operatie "Infatuate" landen de Engelsen op Walcheren en wordt het eiland na een week vechten ingenomen. Daarmee de toegangsweg tot Antwerpen via de Westerschelde ligt open. ;december
- 16 - Met een Duitse verrassingsaanval op Bastogne begint het Ardennenoffensief.

Geboren

;januari
- 1 - Omar Hasan Ahmad al-Bashir, Soedanees militair en president
- 9 - Jimmy Page, Brits gitarist van de rockband Led Zeppelin
- 12 - Joe Frazier, Amerikaans bokser
- 18 - Relus ter Beek, Nederlands politicus (PvdA), minister en Commissaris der Koningin in de provincie Drenthe
- 23 - Rutger Hauer, Nederlands acteur
- 26 - Jeanne Adema, Nederlands kunstenares
- 27 - Nick Mason, Brits drummer van de band Pink Floyd
- 29 - Pauline van der Wildt, Nederlands zwemster ;februari
- 2 - Geoffrey Hughes, Brits acteur
- 5 - Al Kooper, Amerikaans muzikant van de groep Blood, Sweat & Tears
- 9 - Alice Walker, Amerikaans schrijfster van het boek The Color Purple
- 13 - Stockard Channing, Amerikaans actrice
- 13 - Jerry Springer, Amerikaans tv-presentator
- 14 - Carl Bernstein, Amerikaans journalst, onthulde samen met Bob Woodward het Watergate-schandaal
- 14 - Alan Parker, Amerikaans filmregisseur
- 15 - Tineke Netelenbos, Nederlands minister van Verkeer en Waterstaat
- 20 - Willem van Hanegem, bijgenaamd De Kromme, Nederlands voetballer en -trainer
- 22 - Tom Okker, Nederlands tennisser
- 23 - Florian Fricke, Duits musicus († 2001)
- 23 - Johnny Winter, Brits blues-gitarist
- 26 - Corrie Winkel, Nederlands zwemster ;maart
- 1 - Roger Daltrey, Brits zanger van de rockgroep The Who
- 3 - Rita Hovink, Nederlands zangeres
- 6 - Kiri Te Kanawa, operazangeres
- 6 - Mary Wilson, Amerikaans zangeres van het trio The Supremes
- 17 - John Sebastian, Amerikaans muzikant van onder meer de band Lovin' Spoonful
- 17 - N!xau, de bosjesman die meespeelde in de film The Gods Must Be Crazy van de Zuid-Afrikaanse regisseur Jamie Uys (geschatte geboortedatum)
- 26 - Diana Ross, Amerikaans zangeres van de groep The Supremes
- 29 - Terry Jacks, Canadees zanger.
- 30 - Gerrit Komrij, Nederlands dichter en publicist ;april
- 4 - Magda Aelvoet, Vlaams politica
- 5 - Willeke van Ammelrooy, Nederlands actrice
- 7 - Gerhard Schröder, bondskanselier van Duitsland
- 8 - Burny Bos, Nederlands producent, scenario- en kinderboekschrijver
- 22 - Steve Fossett, Amerikaans miljonair en ballonvaarder
- 26 - Giorgio Moroder, Italiaans zanger en componist
- 28 - Jean-Claude Van Cauwenberghe, Belgisch politicus ;mei
- 1 - Rita Coolidge, Amerikaans zangeres
- 4 - Dave, Nederlands zanger in het Frans
- 7 - Richard O'Sullivan, Brits acteur
- 10 - Marie-France Pisier, Frans actrice
- 14 - George Lucas, Amerikaans regisseur en filmproducent
- 19 - Henk Copinga, Nederlands wethouder van Haren
- 20 - Boudewijn de Groot, Nederlands zanger
- 20 - Joe Cocker, Brits zanger
- 21 - Mary Robinson, commissaris Mensenrechten van de VN, voormalig president van Ierland
- 23 - John Newcombe, Australisch tennisser
- 24 - Patti Labelle, Amerikaans zangeres
- 26 - Erica Terpstra, Nederlands politica (VVD) en sportbestuurder
- 27 - Pleun Strik, Nederland voetballer
- 28 - Gladys Knight, Amerikaans zangeres
- 29 - Helmut Berger, acteur ;juni
- 2 - Willem Ouweneel, Nederlands bioloog, filosoof en theoloog
- 4 - Michelle Phillips, Amerikaans zangeres van de groep The Mamas and The Papas
- 7 - Annette Lu, Taiwanees politica
- 8 - Boz Scaggs, Amerikaans muzikant
- 11 - Barry Stevens, Nederlands choreograaf
- 21 - Ray Davies, Brits zanger en gitarist, samen met broer Dave voorman van The Kinks
- 24 - Jeff Beck, Brits gitarist van onder andere de groep The Yardbirds
- 27 - Kees Ouwens, Nederlands dichter en romanschrijver
- 27 - Patrick Sercu, Belgisch (baan)wielrenner
- 28 - Luis Nicolao, Argentijns zwemmer ;juli
- 6 - Bernhard Schlink, Duits schrijver
- 15 - Jean-Michael Vincent, acteur
- 17 - Jean-Claude Brisseau, filmregisseur
- 24 - Maya Wildevuur, Nederlands kunstenares
- 27 - Philip Freriks, Nederlands journalist, nieuwslezer NOS journaal
- 29 - Hidde Maas, Nederlands acteur
- 31 - Geraldine Chaplin, Amerikaans actrice ;augustus
- 1 - Elske ter Veld, Nederlands politica (PvdA)
- 1 - Yuri Romanenko, Russisch kosmonaut
- 9 - Sam Elliot, Amerikaans acteur
- 9 - Gerrit Jan Wolffensperger, Nederlands politicus (D66)
- 16 - Emile Fallaux, Nederlands journalist en programmamaker
- 18 - Michel Jager, Nederlands burgemeester en politicus
- 27 - Jan Bols, Nederlands schaatser
- 30 - Freek de Jonge, Nederlands cabaretier ;september
- 6 - Swoosie Kurtz, Amerikaans actrice
- 13 - Jacqueline Bisset, Frans actrice
- 13 - Peter Cetera, Amerikaans zanger in de rockband Chicago
- 15 - Hans Ree, Nederlands schaker
- 16 - Tomas Ross, Nederlands journalist en schrijver
- 16 - Ard Schenk, Nederlands schaatser
- 18 - Ton Anbeek, Nederlands schrijver
- 25 - Michael Douglas, Amerikaans acteur
- 26 - Anne Robinson, Brits journaliste en tv-presentatrice
- 30 - Eduard Bomhoff, Nederlands econoom, columnist, politicus (LPF) en minister ;oktober
- 5 - Benk Korthals, Nederlands politicus (VVD)
- 9 - John Entwistle, Brits bassist van The Who
- 15 - David Trimble, leider van de protestanten in Noord-Ierland
- 16 - Gretta Kok, Nederlands zwemster
- 22 - Raoul Lambert, Belgisch voetballer
- 25 - Jon Anderson, Brits zanger van de rockgroep Yes
- 25 - Erik Bang, Deens schaker
- 27 - Marilou Mermans, Vlaams actrice
- 28 - Dennis Franz, Amerikaans acteur
- 29 - Robbie van Leeuwen, Nederlands gitarist van de popgroep Shocking Blue ;november
- 1 - Keith Emerson, Brits toetsenist in de band Emerson, Lake & Palmer
- 4 - Willem Breuker, Nederlands saxofonist en componist
- 13 - Timmy Thomas, Amerikaans zanger en tekstschrijver
- 17 - Danny DeVito, Amerikaans acteur
- 17 - Rem Koolhaas, Nederlands architect
- 21 - Harold Ramis, Amerikaans filmregisseur
- 24 - Jules Deelder, Nederlands dichter en Nachtburgemeester van Rotterdam
- 25 - Maarten 't Hart, Nederlands schrijver
- 26 - Ans Schut, Nederlands schaatsster ;december
- 5 - Jeroen Krabbé, Nederlands acteur en filmregisseur
- 9 - George Baker (Johannes Bouwens), Nederlands muzikant en zanger van de George Baker Selection
- 11 - Brenda Lee, Amerikaans zangeres
- 13 - Dick Dees, Nederlands politicus (VVD)
- 16 - John Abercrombie, jazz-gitarist

Overleden

;januari
- 23 - Edvard Munch (80), Noors kunstschilder ;februari
- 1 - Piet Mondriaan (71), Nederlands kunstschilder ;mei
- 30 - Marinus Adrianus Koekkoek (71), Nederlands tekenaar en schilder ;juni
- 6 - Adam van Kan (66), Nederlands wetenschapper
- 10 - Gerrit Jan van der Veen (41), Nederlands verzetsheld ;juli
- 21 - Graaf Claus von Stauffenberg (36), Duits kolonel die op 20 juli 1944 een mislukte aanslag pleegde op Adolf Hitler
- 31 - Heinz Levy (40), Duits-Nederlands bokser
- 31 - Antoine de Saint-Exupéry (44), Frans beroepsvlieger en schrijver ;augustus
- 10 - Willem Santema (42), Nederlands verzetsstrijder ;september
- 18 - Hendrikus Colijn (75), Nederlands staatsman
- 24 - Aristide Maillol (82), Frans-Catalaans beeldhouwer ;oktober
- 24 - Louis Renault (67), Frans autofabrikant ;november
- Hanso Schotanus à Steringa Idzerda (59), Nederlands radio-pionier ;december
- 13 - Wassily Kandinsky (78), Russisch/Frans expressionistisch kunstschilder
- 27 - Helena Kuipers-Rietberg (51), Nederlands verzetsstrijdster Categorie:1944 ja:1944年 ko:1944년 ms:1944 simple:1944 th:พ.ศ. 2487

Odessa (stad)

Odessa (Oekraïens: Odesa, Jiddisch: Ades) is een havenstad in Oekraïne aan de Zwarte Zee. Het inwoneraantal bedraagt ongeveer 1,1 miljoen. Odessa ligt op de heuvels rondom een kleine haven, en is de op vier na grootste stad in Oekraïne. Het is de grootste stad aan de Zwarte Zee. Odessa is ook het bestuurlijke centrum van de oblast Odessa.
De naam ODESSA (geschreven in hoofdletters) werd ook gebruikt door een organisatie van oud-SS'ers uit de Tweede Wereldoorlog. ODESSA was een ondergronds genoodschap dat hen hielp Duitsland uit te vluchten. Onder andere Adolf Eichmann ontsnapte met de hulp van deze organisatie uit Duitsland naar Argentinië.

Geschiedenis

Adolf Eichmann De stad is nog jong: stichteres was Catharina de Grote in 1794. In het tsaristische Rusland werd Odessa al snel de derde stad, na Moskou en Sint Petersburg. Net als Sint-Petersburg, dat bijna een eeuw ouder is, was Odessa bedoeld als een venster op het westen. Er werden vele architecten, kunstenaars en vaklieden uit West-Europa aangetrokken. Er zijn sterke Franse en Italiaanse invloeden. Een van de eerste gouverneurs was een Fransman: hertog Emmanuel Richelieu (1805-1814, daarna werd hij in Frankrijk minister). De stad ontwikkelde zich als kosmopolitische vrijhaven, waarbij later schatrijke Griekse reders een grote inbreng hadden. De havenstad kreeg als bijnaam het Marseille van de Zwarte Zee. Ten tijde van de Sovjet-Unie werd de haven ook gebruikt door de sovjet-marine. Tegenwoordig huisvest het de Marinebasis van Oekraïne en de nationale vissersvloot. Andere industrieën in de stad zijn scheepsbouw, olieraffinaderijen, chemische fabrieken, metaalbewerking en voedselverwerking. Het is de belangrijkste handelsstad in Oekraïne. In 1810 werd het eerste theater geopend. Het telde 800 plaatsen, overwegend (meer dan 750) staplaatsen. Nadat het in 1873 afbrandde, bouwden tussen 1884 en 1887 de Oostenrijkse architecten Ferdinand Fellner en Hermann Helmer het huidige theater met 1.600 plaatsen. De locatie van de stad was gekozen op grond van strategische overwegingen aan de Zwarte Zee. Zowel water als hout bleken er echter nauwelijks aanwezig. Het water wordt daarom nog steeds vanuit de afgelegen Dnjestr aangevoerd. Als bouwmateriaal gebruikte men bij gebrek aan hout kalksteen. De steenlagen onder de stad zijn in de loop van de laatste twee eeuwen dermate uitgebuit, dat de ontstane catacomben een lengte van 2.000 kilometer tellen. Als gevolg van de ondergraving kampt een groot deel van de in het centrum van Odessa gelegen gebouwen met problemen in de statica. Deze catacomben werden vroeger vaak gebruikt door smokkelaars. In de Tweede Wereldoorlog heeft Odessa erg geleden onder de aanvallen van de Duitsers. De gevechten duren van augustus tot oktober 1941. Ook daarna blijven partizanen actief in de catacomben. Odessa kreeg in 1945 de eretitel Heldenstad van de Sovjet-Unie.
Joodse gemeenschap
Odessa was sinds de negentiende eeuw een van de centra van de Joodse gemeenschap, getuige de vele verwijzingen in de klezmer muziek. Het was de eerste stad in Rusland waar Joden zich mochten vestigen. De Joodse schrijver Isaak Babel vereeuwigde de stad in zijn Verhalen uit Odessa. Andere schrijvers die met Odessa verbonden zijn, zijn Poesjkin en Konstantin Paustovskij. Ook in de film is Odessa onsterfelijk gemaakt, dankzij de trappenscène in Eisensteins film Pantserkruiser Potjomkin.
Heden
Het toerisme bestaat nog voornamelijk uit de traditionele gasten uit de voormalige Sovjet-Unie, Russen, gasten uit de Kaukasus en Turken en toenemend ook Wit-Russen, Bulgaren en Moldaviërs. Dit komt mede door de gunstige ligging van Odessa en haar voorsteden; direct aan de Zwarte Zee. Odessa heeft meerdere stranden. Het gewijzigde visumbeleid in mei 2005 zal mogelijk ook toeristen uit andere landen aanvoeren, hoewel de verbindingen met bijvoorbeeld West-Europa over het algemeen slecht zijn. Pantserkruiser Potjomkin De Derybasivska straat is naast de Prymorskyi Bulvar de flaneerstraat van de stad en heeft een reputatie in de gehele voormalige Sovjet-Unie. Het er naast gelegen Misksad (wat de Stadstuin betekent) park heeft eveneens ingang gevonden in de taal: naar Misksad gaan, betekent je amuseren. Voor amusement in Odessa is Arkadia de meest populaire plek. Het ligt aan het strand, niet ver van de oude 19e eeuwse buitenverblijven aan Frantsuzkyi Bulvar, aan de rand van stad. Sinds enige jaren worden de reeks in sovjetstijl gebouwde uitgaansgelegenheden, strandcafés en eettentjes vernieuwd. De meeste Odessieten spreken Russisch, hoewel het Oekraïens de officiële taal is. Het moderne Odessa is zichzelf aan het herbouwen en de binnenstad wordt langzaam maar zeker het centrum van activiteit, met een mengeling van mensen van uiteenlopende etnische achtergronden.
Geboren in Odessa

- Anna Achmatova, dichteres
- Lenny Krayzelburg, olympisch zwemkampioen
Literatuur

- De mythe van Odessa. Het Oog in't Zeil Stedenreeks nr 1. Amsterdam, 1993 Categorie:Stad in Oekraïne Categorie:Havenstad Categorie:Metropool in Europa ja:オデッサ (都市)

2000

----

Gebeurtenissen

;januari
- 1 Loodhoudende benzine wordt in de lidstaten van de Europese Unie officieel verboden.
- 1 België - De SIS-kaart (sociale identiteitskaart) vervangt de kleefbriefjes voor diensten van apothekers en ziekenhuizen.
- 1 België - Genk, Mortsel, Waregem en Seraing worden steden.
- 1 België - Zonenummers worden verplicht bij elk telefoongesprek in het binnenland.
- 1 - Hoewel de 20ste eeuw en het tweede millennium na Christus nog een jaar te gaan hebben, vieren miljoenen mensen in de wereld de overgang naar het lange tijd magische jaar 2000. Grote problemen met de Millenniumbug blijven uit.
- 5 België - Stijn Bijnens (31) en Pierre-Olivier Beckers (38) worden door de lezers van respectievelijk Trends en Trends-Tendances uitgeroepen tot managers van het jaar.
- 10 Het Amerikaanse internetbedrijf America Online (AOL) en de mediagigant Time Warner kondigen aan dat ze fuseren. Voor de beurswereld is dit de grootste fusie ooit.
- 13 Voormalig DDR-staatshoofs Egon Krenz, die tot zesenhalf jaar cel werd veroordeeld voor zijn verantwoordelijkheid aan het schietbevel aan de voormalige Duits-Duitse grens, begint aan zijn gevangenisstraf.
- 14 België - De Koninklijke Muntschouwburg in Brussel bestaat 300 jaar. Dat wordt gevierd met de tentoonstelling 'Opera, tastbare emotie'.
- 15 België - De Izegemse advocaat en volksvertegenwoordiger Geert Bourgeois (48) wordt verkozen tot nieuwe voorzitter van de Volksunie. Hij behaalt 54 procent van de stemmen tegen 46 procent voor de aftredende voorzitter Patrick Vankrunkelsven.
- 15 De Servische militieleider Zeljko Raznatovic (47), beter bekend als Arkan, wordt vermoord in de hall van een hotel waar hij vroeger grootse feesten organiseerde. Arkan, één van de rijkste mannen van Servië, werd in 1997 door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag veroordeeld wegens misdaden tegen de menselijkheid, waaronder etnische zuiveringen in Kroatië, Bosnië en Kosovo.
- 17 Na twee jaar speculatie fuseren de farma-bedrijven Glaxo Wellcome en SmithKline Beecham. De nieuwe firma Glaxo SmithKline is nu de grootste farmagroep ter wereld met 105.000 werknemers en een beurswaarde van 7500 miljard Belgische Frank. In België telt de fusiegroep 3.400 werknemers.
- 18 Onder druk van interim-president Vladimir Poetin wordt de gematigde communist Gennadi Seleznjov tot parlementsvoorzitter verkozen.
- 18 Oud-bondskanselier Helmut Kohl neemt ontslag als erevoorzitter van de Duitse CDU. Hij blijft weigeren de namen te noemen van degenen die hem geld hebben gegeven voor zijn geheime rekeningen.
- 21 Ecuador - Vice-president Gustavo Noboa neemt het bewind over van de afgezette president Jamil Mahuad. Daarmee komt een einde aan de korte volksopstand tegen de invoering van de Amerikaanse dollar. Het verzet werd opgezet door de Indiaanse bevolking en een deel van het leger.
- 24 De Britse platenmaatschappij EMI en het Amerikaanse media-en entertainmentconcern Time Warner gaan fuseren. Zo ontstaat de grootste platenmaatschappij ter wereld met 2.000 artiesten waaronder de Spice Girls, de Rolling Stones, Eric Clapton, Madonna en Phil Collins.
- 25 Hugo Claus (70) krijgt in Italië voor zijn boek Het verdriet van België in Italiaanse vertaling de prestigieuze prijs Premio Nonino.
- 27 Nederland - Gerrit Komrij wordt als eerste Dichter des Vaderlands gekozen.
- 29 - In NRC Handelsblad verschijnt een profetisch essay van Paul Scheffer over "het multiculturele drama". Scheffer ziet het ontstaan van een etnische onderklasse die niet integreert en die op den duur zal radicaliseren.
- 30 De Franse nuts- en mediagroep Vivendi gaat scheep met de Brits-Amerikaanse mobiele telecomgroep Vodafone.
- 30 Bij een ongeluk met een Airbus A310 van Kenya Airlines voor de kust van Ivoorkust overleeft slechts een tiental van de 179 inzittenden de ramp.
- 30 - Lindsay Davenport wint de Australian Open. In de finale verslaat de Amerikaanse tennisster in Melbourne de Zwitserse titelverdedigster Martina Hingis: 6-1 en 7-5.
- 30 Op het Wereldkampioenschap veldrijden in Sint-Michielsgestel zorgt de Belgische kampioen Sven Nijs voor een anticlimax. Hij offert zijn kansen op voor zijn Nederlandse merkgenoot Richard Groenendaal, die de titel overneemt van Mario De Clercq.
- 31 - Roemenië - Cyanideramp bij Baia Mare. Zie Tisza voor meer info.
- 31 België gaat in beroep tegen de uitspraak van een Britse rechtbank die geen inzage geeft in het medisch dossier van de Chileense ex-dictator Augusto Pinochet. België wil de terugkeer van Pinochet naar Chili verhinderen.
- 31 Een rechtbank in Preston veroordeelt de huisarts Harold Shipman (54) 15 keer tot levenslange hechtenis voor de moord op 15 van zijn patiënten. Het Britse gerecht vermoedt dat Shipman in totaal 150 patiënten heeft omgebracht over een periode van 30 jaar.
- 31 Een toestel van Alaska Airlines stort neer in zee als het wegens een technish defect een noodlanding probeert te maken op de luchthaven van Los Angeles. De 88 inzittenden komen om het leven. ;februari
- 5 - Het Italiaanse rugbyteam luistert het debuut in - zoals het nu heet - Zeslandentoernooi op met een 34-20 overwinning op Schotland.
- 17 - Het besturingssysteem Windows 2000 van Microsoft verschijnt. ;maart
- 2 - De Britse minister van Binnenlandse zaken Jack Straw beslist Augusto Pinochet vrij te laten. De Chileense ex-dictator vertekt onmiddellijk naar zijn land, waar hij feestelijk wordt ontvangen.
- 3 - Het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag veroordeelt de Kroatische generaal Tihomir Blaskic (39) tot 45 jaar cel. Blaskic heeft zich schuldig gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid en aan oorlogsmisdaden.
- 3 - België - De parlementaire dioxinecommissie stelt haar eindverslag voor aan de Kamer. Het 350 bladzijden tellende rapport spreekt over collectieve verantwoordelijkheid. Gewezen premier Jean-Luc Dehaene wordt buiten schot gehouden. De kabinetten van de gewezen ministers Karel Pinxten en Marcel Colla worden wel met de vinger gewezen.
- 7 - Frankrijk - President Jacques Chirac wijst het gratieverzoek om medische redenen voor Vichy-collaborateur Michel Papon af. Papon kreeg in april 1998 een celstraf van 10 jaar voor misdaden tegen de menselijkheid.
- 12 - De Belgische minister van buitenlandse zaken Louis Michel maakt een zesdaagse reis door Congo, Angola, Zimbabwe en Oeganda. Michel is de eerste Belgische minister die sinds november 1988 een officieel bezoek aan Congo brengt.
- 13 - De Amerikaanse minister van defensie William Cohen brengt een driedaags historisch bezoek aan Vietnam. Hij is de hoogste Amerikaanse functionaris die Vietnam bezoekt sinds het einde van de oorlog in dat land in 1975.
- 17 =- Op de Effectenbeurs van Amsterdam wordt het aandeel World Online geïntroduceerd. Deze beursgang zal blijken een van de grootste aandelenzwendels uit de geschiedenis te zijn. Zij is mede oorzaak van de beurskrach van dit jaar.
- 26 - In Rusland wint Vladimir Poetin de presidentsverkiezingen met 52,64% van de stemmen. Zijn naaste tegenstander, de communist Gennadi Zjoeganov komt uit op 29,3%.
- 26 - Augusto Pinochet, de voormalige Chileense president die in het Verenigd Koninkrijk vastzit voor mensenrechtenschendingen, wordt om wille van zijn gezondheidstoestand vrijgelaten.
- 27 - De Franse premier Lionel Jospin herschikt ingrijpend zijn regering van socialisten, communisten en groenen. Laurent Fabius (economie) en Jack Lang (onderwijs) zijn twee opvallende socialistische terugkomers ;april
- 2 - Ondanks een nederlaag (19-13) in de afsluitende wedstrijd in en tegen Schotland winnen de Engelse rugbyers de eerste editie van het Zeslandentoernooi.
- 21 - Nederland eindigt als achtste en laatste bij het wereldkampioenschap ijshockey voor B-landen in Katowice.
- 22 - Erik Zabel wint Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race. ;mei
- 1 - De Amerikaanse overheid schakelt de selective availability van het Global Positioning System uit. Hierdoor neemt de sport Geocaching een grote vlucht.
- 4 - Het "I Love You-virus" legt e-mail-systemen en computernetwerken van vele bedrijven wereldwijd plat.
- 6 - HC Bloemendaal prolongeert de landstitel in de Nederlandse hockeyhoofdklasse door HC Den Bosch met 5-0 te verslaan in de derde wedstrijd uit de finale van de play-offs.
- 7 – De hockeysters van HC Den Bosch winnen de derde landstitel op rij in de Nederlandse hoofdklasse door Amsterdam met 2-0 te verslaan in het tweede duel uit de finale van de play-offs.
- 13 - Enschede - Een vuurwerkramp legt een complete woonwijk in de as en kost 23 dodelijke slachtoffers.
- 14 - Bij het wereldkampioenschap ijshockey voor A-landen in Rusland prolongeert Tsjechië de wereldtitel door Slowakije in de finale met 5-3 te verslaan.
- 17 - Galatasaray wint de UEFA Cup. In de finale in Kopenhagen zegeviert de Turkse voetbalclub na strafschoppen (4-1) ten koste van het Engelse Arsenal.
- 21 - Nederland speelt in het Wagener-stadion in Amstelveen zijn duizendste officiële hockeyinterland. Tegenstander is Australië, dat met 4-1 wordt verslagen.
- 24 - Real Madrid wint de Champions League. In de finale in Parijs is de Spaanse voetbalclub met 3-0 te sterk voor het eveneens Spaanse Valencia. ;juni
- Topontmoeting tussen de presidenten Kim Dae Jung van Zuid-Korea en Kim Jong Il van Noord-Korea.
- In Dover worden in een Nederlandse vrachtauto 48 dode en 12 levende Chinese verstekelingen aangetroffen.
- 3 - In het Wagener-stadion in Amstelveen wint de Nederlandse vrouwenhockeyploeg voor de tweede keer de Champions Trophy.
- 4 - In het Wagener-stadion in Amstelveen wint de Nederlandse hockeyploeg voor de vijfde keer de Champions Trophy.
- 20 - De UNHCR organiseert de eerste Wereldvluchtelingendag. ;juli
- 2 - Frankrijk wint in Rotterdam het EK voetbal door Italië in de finale met 2-1 te verslaan. In de verlenging maakt David Trezeguet de zogeheten golden goal.
- 18 - Groningen - In een uitverkocht Stadspark -65.000 personen- wordt een concert gegeven door Tina Turner met in het voorprogramma John Fogerty.
- 23 - Lance Armstrong prolongeert zijn titel in de 87ste editie van de Ronde van Frankrijk. Het is de tweede eindoverwinning op rij voor de Amerikaanse wielrenner.
- 25 - Parijs - Een Concorde, een supersonisch vliegtuig, van Air France stort neer net buiten Parijs, er komen 113 personen om het leven.
- Dertiende internationale aids-conferentie in Durban, Zuid-Afrika
- Mexico - Vicente Fox wordt gekozen tot president. Dit is de eerste verkiezingsnederlaag van de voordien regerende PRI in lange tijd. ;augustus
- 4 - De Britse Queen Mum wordt honderd jaar.
- 12 - In de Russische kernonderzeeër Koersk onploft een defecte torpedo, alle 118 opvarenden komen om het leven. ;september
- 19 - Pieter van den Hoogenband scherpt bij de Olympische Spelen in Sydney het wereldrecord op de 100 meter vrije slag aan tot 47,84. De Nederlander doet dat in de halve finales. Het oude record (48,18) stond sinds drie dagen op naam van de Australische zwemmer Michael Klim.
- 28 - De Denen wijzen bij referendum de invoering van de euro af; zij behouden de Deense kroon.
- 30 - Bij de Olympische Spelen in Sydney prolongeert de Nederlandse hockeyploeg de olympische titel door Zuid-Korea in de finale op strafballen (5-4) te verslaan. ;oktober
- 8 - Gemeente- en provincieraadsverkiezingen in België.
- Slobodan Milosevic draagt de macht over aan Vojislav Kostunica.
- In Aden wordt een aanslag gepleegd op de USS Cole, een Amerikaans marineschip. ;november
- 7 - Presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. De belangrijkste kandidaten zijn George W. Bush (republikein) en Al Gore (democraat). De uitslag is "too close to call".
- 20 – Marat Safin lost Pete Sampras na tien weken af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals; de Rus moet die positie na twee weken weer afstaan aan Gustavo Kuerten.
- Peru - President Alberto Fujimori treedt af. ;december
- 4 – Gustavo Kuerten lost Marat Safin na twee weken af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals; de Braziliaan moet die positie na acht weken weer afstaan aan diezelfde Rus.
- 7 - In Delfzijl treedt wethouder Hink Ketting (GroenLinks) onder druk van de gemeenteraad af, nadat hij door de politie is betrapt op het rijden in een auto met valse kentekenplaten. Ketting had een auto in Duitsland gekocht en daar de kentekenplaten van zijn oude auto op geschroefd. In 2002 zou hij nog voor korte tijd terugkeren als wethouder.
- 13 - Na vijf weken van hertellingen en rechtszaken in Florida wordt George W. Bush door het supreme court van die staat uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen.
- 16 - Begin van drie dagen van oproer in de Graafsewijk in 's-Hertogenbosch.
- 18 - Drenthe - Groningse en Drentse buschauffeurs van vervoermaatschappij Arriva houden een wilde actie. Ze protesteren tegen het 'wurgcontract' dat de provincies Arriva zouden willen opdringen. Zo'n 400 bussen rijden naar het Drentse provinciehuis in Assen. De actie blijft zonder resultaat.
- 31 - Officieel was dit de laatste dag van het tweede Millennium volgens de Gregoriaanse kalender.
- 31 - Een zware cafébrand in Volendam eist het leven van veertien jonge mensen en meer dan 150 jongeren lopen ernstige brandwonden op. Voor meer gebeurtenissen zie: :Categorie:2000.

Muziek

Top 10 albums (bron: popdossier.nl) # Urban Solitude - Anouk # Californication - Red Hot Chili Peppers # The Distance To Here - Live # Unplugged - The Corrs # As Long As You Want This - Kane # Supernatural - Santana # Chronic 2001 - Dr. Dre # Elisabeth - Musical, De # Play - Moby # Sogno - Andrea Bocelli

Geboren

Overleden

;januari
- 1 - Arthur Lehning (100), Nederlands anarchist
- 5 - Bernhard Wicki (80), Oostenrijks cineast en acteur
- 14 - Marc Davis (86), Amerikaans animator
- 14 - Alphonse Boudard (74), Frans schrijver
- 15 - Alain Poire (82), Frans filmproducent
- 19 - Bettino Craxi (66), Italiaans politicus
- 19 - Hedy Lamar (86), Duitse actrice
- 23 - Albert Szukalski (54), Duitse kunstenaar ;februari
- 5 - Claude Autant-Lara (98), Frans filmregisseur
- 11 - Roger Vadim Plemiannikov (72), Frans filmregisseur
- 12 - Jay Hawkins (70), Amerikaans blueszanger
- 12 - Charles M. Schulz (77), Amerikaans striptekenaar (Snoopy / Peanuts)
- 13 - James Cooke Brown (79), socioloog en auteur
- 14 - Sjoerd Groenman (86), Nederlands socioloog
- 19 - Bert Van Hoorick (85), Belgisch politicus
- 23 - Ofra Haza (42), Israëlisch zangeres
- 23 - Stanley Matthews (23), Engels voetballer ;maart
- 3- Nicole Van Goethem (58), Belgische tekenares en tekenfilmmaakster
- 5 - Eve "Lolo Ferrari" Valios (38), porno-actrice en zangeres
- 14 - C. Jerome (54), Frans zanger
- 20 - Johan Anthierens (62), Vlaams auteur en criticus
- 27 - W.D. Hamilton (63), Brits bioloog
- 27 - Ian Dury (57), Brits rockzanger
- 28 - Ab Abspoel (74), Nederlands acteur
- 30 - Rudolf Kirschschläger (85), Oostenrijks politicus ;april
- 6 - Habib Bourguiba (96), Tunesisch staatsman
- 10 - Larry Linville (60), Amerikaans acteur
- 13 - Giorgio Bassani (84), Italiaans schrijver
- 20 - Robert Mosuse (30), Belgisch zanger
- 20 - Alfred Cahen (70), Belgisch diplomaat
- 22 - Toon Hermans (83), Nederlands cabaretier
- 22 - Margaret Singana (62), Zuid-Afrikaans zangeres ;mei
- 2 - Pham Van Dong (94), Vietnamees politicus
- 5 - Gino Bartali (85), Italiaanse wielrenner
- 7 - Douglas Fairbanks Jr (90), Amerikaans acteur
- 21 - Barbara Cartland (98), Brits schrijfster
- 21 - John Gielgud (96), Brits acteur
- 21 - Jean-Pierre Rampal (78), Frans fluitist
- 22 - Erich Mielke (92), Duits geheim agent ;juni
- 1 - Tito Puente (77), Amerikaans percussionist
- 3 - Merton Miller (77), Amerikaans econoom
- 9 - George Segal (75), Amerikaans popartbeeldhouwer
- 9 - Jacob Lawrence (82), Afro-Amerikaanse kunstenaar
- 10 - Hafez al-Assad (69), zittend president van Syrië
- 15 - Freddy Vreven (63), Belgisch politicus
- 19 - Noboru Takeshita (76), Japans politicus
- 20 - Nagako (97), weduwe van keizer Hirohito van Japan
- 21 - Ronny Coutteure (48), Frans-Belgisch acteur
- 21 - Alan Hovhannes (89), Amerikaans componist
- 23 - Enrico Cuccia (92), Italiaans bankier
- 24 - Michel Parmentier (62), Frans kunstenaar
- 29 - Vittorio Gassman (77), Italiaans acteur
- 29 - Coen Flink (68), Nederlands acteur ;juli
- 1 - Walter Matthau (79), Amerikaans filmacteur
- 6 - Frans Van Mechelen (77), Belgisch politicus
- 12 - Ron Kroon (58), Nederlands zwemmer
- 15 - G.B.J. Hiltermann (86), Nederlands politiek commentator
- 18 - José Angel Valente (71), Spaans dichter
- 22 - Claude Sautet (76), Frans cineast
- 22 - Carmen Martin Gaite (74), Spaanse schrijfster ;augustus
- 5 - Alec Guiness (86), Brits acteur
- 10 - Suzanne Danco (88), Belgische operazangeres
- 12 - Loretta Young (87), Amerikaanse filmactrice
- 18 - Franco Donatoni (73), Italiaans componist
- 19 - Robert Clara (77), Belgisch professor
- 19 - Harry Oppenheimer (91), Zuidafrikaans zakenman
- 21 - Wim Beeren (72), Nederlands museumdirecteur
- 24 - Carl Barks (99), schepper van Donald Duck
- 26 - Odette Joyeux (85), Franse actrice en schrijfster ;september
- 6 - Kees van Aelst (83), Nederlands waterpoloër
- 17 - Paula Yates (41), Britse televisiester
- 22 - Jehuda Amichai (76), Hebreeuws dichter
- 26 - Baden Powell, (63) Braziliaans gitarist
- 28 - Wim Bijmoer (86), Nederlands illustrator
- 28 - Pierre Elliott Trudeau (80), Canadees politicus
- 29 - Jopie Huisman (77), Nederlands kunstschilder ;oktober
- 1 - Reggie Kray (66), Brits gangster
- 6 - Richard Farnworth (80), Amerikaans acteur
- 10 - Sirimavo Bandaranaike (84), Sri Lankaans politica
- 10 - Sam Klepper (40), Nederlands crimineel
- 12 - Wil den Hollander (85), Nederlands schrijfster
- 18 - Julie London (74), Amerikaanse zangeres
- 27 - Frans Van Isacker (80), Belgisch romancier, jurist en hoogleraar
- 27 - Jean Peters (73), Amerikaanse actrice
- 27 - Lida Baarov (90), Tsjechisce actrice ;november
- 5 - Roger Peyrefitte (93), Frans schrijver
- 7 - koningin Ingrid (90), koningin-moeder van Denemarken
- 8 - Michel Demaret (60), Belgisch politicus
- 8 - Eric Morley (82), Brits impresario en uitvinder
- 10 - Jacques Chaban-Delmas (85), Frans politicus
- 11 - Etienne Aigner (95), Duits mode-ontwerper
- 11 - Franck Pourcel (87), Frans orkestleider
- 11 - Hugo Pos (86), Surinaams jurist en schrijver
- 12 - Lea Rabin (72), Israëlisch vredesactiviste
- 16 - Russ Conway (75), Brits pianist
- 18 - Adam Simon van der Woude (73), Nederlands bijbelwetenschapper
- 22 - Emil Zatopek (78), Tsjechisch lange-afstandsloper en olympisch kampioen
- 22 - Bert Struys (80), Vlaams toneelacteur en regisseur ;december
- 4 - Henck Arron (64), Surinaams politicus
- 6 - Kris Borms (64), Belgisch journalist
- 10 - John Van Waterschoot (80), Belgisch hoogleraar en politicus
- 15 - Jacques Goddet (95), Frans journalist
- 15 - Jos Boons (57), Belgisch wielrenner
- 19 - Kirsty Maccoll (41), Ierse zangeres en liedjesschrijfster
- 21 - Renaat Van Elslande (84), Belgisch politicus
- 23 - Victor Borge (91), Deens-Amerikaans komiek, pianist en dirigent
- 24 - John Cooper (77), Brits autoconstructeur Categorie:2000 als:2000 ja:2000年 ko:2000년 ms:2000 simple:2000 th:พ.ศ. 2543 zh-min-nan:2000 nî

Afghanistan

| |- |] |- | |- | |- | |{{

Sovjet-Unie

De Sovjet-Unie werd opgericht in 1917 na de Russische revolutie. In 1991 werd zij ontbonden, en werden alle 15 republieken waaruit zij bestond onafhankelijke staten. De officiële naam luidde Unie van Socialistische Sovjetrepublieken (USSR), in het Russisch (Cyrillisch alfabet) СССР (spreek uit als SSSR).

Republieken

De Sovjet-Unie bestond uit 15 republieken:
- Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek (RSFSR), met deelrepublieken:
- Basjkirië
- Boerjatië
- Dagestan
- Jakoetië
- Kabardino-Balkarië
- Kalmukkië
- Karelië
- Komi
- Mari
- Mordovië
- Noord-Ossetië
- Oedmoertië
- Tatarstan
- Tsjetsjenië
- Tsjoevasjië
- Tuva
- Oekraïne
- Wit-Rusland
- Estland
- Letland
- Litouwen
- Moldavië
- Armenië
- Azerbeidzjan
- Georgië
- Kazachstan
- Kirgizië
- Oezbekistan
- Tadzjikistan
- Turkmenistan Een aantal van deze landen werd tijdens of na de Tweede Wereldoorlog bij de Sovjet-Unie ingelijfd.

Ideologie

Het ideologische gedachtegoed dat de basis vormde van de binnen- en buitenlandse politiek van de Sovjet-Unie en van het sociaal-economische systeem van het rijk, was het communisme. Het streven was via een geperfectioneerd socialisme een communistische heilstaat te worden. Tevens wilde men het communisme over de hele wereld verbreiden. De hoofdgedachte van het communisme is dat geld en goed (productiemiddelen) gemeenschappelijk eigendom zouden zijn, en dat van de opbrengst van arbeid ieder naar behoefte zou ontvangen. Deze ideologie was gebaseerd op de ideeën van Karl Marx, het marxisme, aanvankelijk 'communisme' genoemd, naar eerdere karakteristieken in de Franse Revolutie. Deze term werd door de initiator van de Russische revolutie van februari en oktober 1917, Lenin, opnieuw gebruikt en zo werd deze omwenteling ook wel de 'communistische revolutie' genoemd. Lenin voerde een radicaal, revolutionair soort communisme in, het 'Leninistische communisme'. Tot de veranderingen in 1990 was de Sovjet-Unie een communistisch land; daarna is in sneltreinvaart een beweging in de richting van het altijd zo verguisde westers 'kapitalisme' op gang gekomen, een ontwikkeling die het hele sociaal-economische systeem van Rusland heeft omgewoeld, en waardoor aanvankelijk geen grotere welvaart werd bereikt, behalve voor de nieuwe elite en zakenwereld. Ook is het moderne Rusland en een aantal onafhankelijke geworden ex-sovjetstaten bezig met het vinden van een voor hen geschikte vorm van democratie. Rusland en de Baltische landen Estland, Letland en Litouwen bijvoorbeeld kennen nu een gekozen president, vrije parlementsverkiezingen en een meerpartijenstelsel. De voormalige sovjetrepublieken zijn sinds 1991 met elkaar verbonden in het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS), met uitzondering van Georgië, dat pas lid werd in 1993, en van de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen.

Staatsinrichting

Volgens de grondwet van 1936 (gewijzigd in 1977 en 1988-1990) was de Sovjet-Unie een socialistische staat. (Iedere deelrepubliek bezat eveneens een eigen grondwet. Deze week niet af van die van de Unie.) Het vertegenwoordigend lichaam, de sovjet, komt op elk niveau (gemeentelijk, regionaal, provinciaal, landelijk enz.) voor. De hoogste sovjet is de zogenoemde Opperste Sovjet van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken. Deze Opperste Sovjet bestaat uit twee kamers, de Raad van de Nationaliteiten en de Raad van de Unie. De Raad van de Nationaliteiten bestond uit vertegenwoordigers van de diverse deelrepublieken (SSR's), de autonome republieken (ASSR's), de oblasten en de krajs. De presidenten van de deelrepublieken hadden automatisch zitting in de Raad van de Nationaliteiten. De Raad van de Unie, ook de Opperste Sovjet van de Unie, kwam gewoonlijk tweemaal per jaar bijeen. Tijdens het bewind van Michael Gorbatsjov waren de zittingen veel frequenter. De Raad van de Unie stelde de Raad van Ministers aan, het Hooggerechtshof en het Presidium van de Opperste Sovjet. Omdat de Raad van de Unie maar twee keer per jaar bijeenkwam, was het Presidium van de Opperste Sovjet in feite de hoogste autoriteit. Het Presidium bestond uit de voorzitter (de president, het staatshoofd) van de Sovjet-Unie, de staatshoofden van de vijftien afzonderlijke deelrepublieken (vice-voorzitters van het presidium) en twintig gewone leden. Onder Gorbatsjov werd het ambt van president van de Sovjet-Unie ingevoerd. Gorbatsjov combineerde dit ambt met dat van secretaris-generaal van de CPSU en bezat hierdoor veel macht. De door de Raad van de Unie gekozen Raad van Ministers was veel machtiger en werd voortgezeten door een premier (Voorzitter van de Raad van Ministers). De Raad van Ministers was gemachtigd per decreet te regeren. De staatsinstellingen van de vijftien deelrepublieken en autonome republieken (respectievelijk de SSR's en ASSR's) leken zeer sterk op de federale instellingen.

Communistische Partij van de Sovjet-Unie

De werkelijke macht in de Sovjet-Unie lag evenwel bij de Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU). Vanaf 1988 was het mogelijk om oppositiepartijen op te richten, maar de CPSU behield in feite tot de val van de USSR in 1991 de meeste macht. Zie: Communistische Partij van de Sovjet-Unie

Belangrijke data en personen

Historisch verloop

- 1917 (oktober): Op 7 november (nieuwe stijl) vindt de Oktoberrevolutie plaats. Lenin wordt regeringsleider, Trotski volkscommissaris van Buitenlandse Zaken en Stalin volkscommissaris van Nationaliteiten. (december): coalitieregering met de Linkse Sociaal-Revolutionaire Partij (LSRP).
- 1918: in februari wordt de Vrede van Brest-Litovsk gesloten met de Centralen. Hiermee onttrok Rusland zich van de Eerste Wereldoorlog. De Russische Burgeroorlog tussen de Rode Legers (communisten) en Witte Legers breekt uit. De strijd duurt tot 1921 en mondde uit in een overwinning voor de communisten. In de zomer van 1918, na een aanslag op Lenins leven wordt de coalitie met de LSRP ontbonden en regeert de Russische Communistische Partij alleen. Rusland krijgt de naam Russische Socialistische Federatieve sovjetrepubliek.
- 1919: Staatshoofd Jakov Sverdlov overlijdt. Hij wordt opgevolgd door Michail Kalinin die tot 1946 staatshoofd blijft van de RSFSR en later van de USSR.
- 1921: Officieel einde van de Burgeroorlog. Het blijft zeker nog tot 1924 en in islamitische streken tot 1929 onrustig. Lenin introduceert de Nieuwe Economische Politiek (NEP); een gemengde economie (vrije markt en planeconomie) komt tot stand.
- 1922: De Oekraïne, Wit-Rusland en de Transkaukasische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek (Azerbaidzjan, Georgië en Armenië) richtten samen met de RSFSR de USSR - Unie van Socialistische Sovjetrepublieken - op. Stalin wordt secretaris-generaal van de communistische partij.
- 1924: In januari sterft Lenin. Er ontbrandt een strijd tussen voor- en tegenstanders van Leon Trotski. Stalin sluit zich aan bij de anti-trotskistische groep.
- 1927: Trotski verbannen naar Centraal-Azië, later naar Turkije e.a. landen. In 1940 wordt hij in Mexico vermoord.
- 1928: Stalin bekritiseert de NEP en rechtse theoretici binnen de CPSU zoals Boecharin.
- 1929: Einde NEP, invoering collectivisatie; sovchozen en kolchozen.
- 1930: Vjatsjeslav Molotov wordt minister-president (voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen).
- 1934: De Leningradse partijsecretaris Sergej Kirov wordt vermoord. Dit luidt de 'Grote Zuiveringen' van Stalin in. Vermeende en echte tegenstanders verdwijnen in goelags en gevangenissen of worden na schijnprocessen vermoord. De zuiveringen duren tot 1938.
- 1939: Kroepskaja, de vrouw van Lenin overlijdt. In september wordt het niet-aanvalsverdag met Nazi-Duitsland gesloten. Polen wordt door Duitsland en Rusland aangevallen. De USSR verkrijgt Oost-Polen. In de winter valt de Sovjet-Unie Finland binnen: begin van de Winteroorlog.
- 1940: In het voorjaar sluiten de Finnen vrede met de Sovjets. De drie Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen worden geannexeerd door de Sovjet-Unie.
- 1941: Op 22 juni 1941 valt Duitsland de Sovjet-Unie aan. De Grote Vaderlandse Oorlog begint. Normalisering betrekkingen kerk/moskee/tempel en staat.
- 1943: Slag om Stalingrad loopt uit op een Duitse nederlaag. Duitse legers trekken zich terug.
- 1944/1945: De Sovjet-Unie bevrijdt de oostbloklanden en oostelijk Duitsland. In al deze gebieden worden pro-communistische regeringen in het zadel geholpen.
- 1946: Vervolging intellectuelen door Andrej Zjdanov.
- 1952: Het zgn. 'artsen proces'. Joodse artsen worden ervan beschuldigd Stalin te willen vergiftigen.
- 1953: In maart overlijdt Stalin, Nikita Chroesjtsjov wordt partijleider, Malenkov premier. KGB-chef Beria wordt in een geheim proces ter dood veroordeeld.
- 1955: Malenkov treedt als premier af.
- 1956: Chroestsjov bekritiseert het stalinisme. Begin destalinisatie.
- 1958: Chroestsjov tevens premier. Meer ontspannen verhouding met het westen en met name de VS.
- 1962: Cuba-crisis.
- 1964: Een staatsgreep brengt Chroestsjov ten val. Leonid Brezjnev wordt partijleider.
- 1977: Brezjnev wordt staatshoofd van de USSR.
- 1979: In december valt de USSR Afghanistan binnen om het pro-communistische regime aldaar te beschermen tegen de moedjahedien.
- 1982: Leonid Brezjnev overlijdt. Joeri Andropov, voormalig KGB-chef wordt partijsecretaris.
- 1984: Andropov sterft. Konstantin Tsjernenko wordt partijsecretaris.
- 1985: Tsjernenko sterft, Michael Gorbatsjov wordt partijsecretaris. Bespreking tussen president Ronald Reagan van de Verenigde Staten en Gorbatsjov in Reykjavik.
- 1986: Gorbatsjov introduceert perestrojka en glasnost. Op deze manier creëert hij meer openheid en democratie in de Sovjet-Unie.
- 1987: Begin terugtrekking Rode Leger uit Afghanistan.
- 1988: Gorbatsjov staatshoofd. Democratisering in Hongarije en Polen.
- 1989: Gorbatsjov wil troepen uit Oost-Europese landen laten terugtrekken. In het najaar vallen de communistische regimes in Tsjecho-Slowakije, Bulgarije (Todor Zjivkov), Polen en Roemenië (Nicolae Ceausescu).
- 1990: Gorbatsjov wordt president van de Sovjet-Unie.
- 1991: In de zomer doen enkele sovjetpolitici, generaals en KGB'ers een coup. Voor drie dagen is Gorbatsjov geen president, maar door o.a. Boris Jeltsin (president RSFSR) en het volk wordt Gorbatsjov in zijn ambt hersteld. Zijn macht is echter gekrompen, terwijl die van Jeltsin groeit. Een nieuw Unie-verdrag, met meer autonomie voor de republieken, waar Gorbatsjov zo hard aan had gewerkt, komt er niet. Jeltsin, de Russische leider, en de Wit-Russische en Oekraïense leiders tekenen een verdrag en richten het GOS (Gemenebest van Onafhankelijke Staten) op. Gorbatsjov weet van dit alles niets. Op 25 december 1991 wordt de rode vlag van de Sovjet-Unie voor het laatst gestreken. De USSR houdt op te bestaan. Gorbatsjov treedt af als president.

Secretarissen-generaal

De secretaris-generaal was de leider van de communistische partij en de leider van de Sovjet-Unie.
- Lenin -- 1917-1924
- Trotski -- 1924-1928
- Stalin -- 1928-1953
- Chroesjtsjov -- 1953-1964
- Brezjnev -- 1964-1982
- Andropov -- 1982-1984
- Tsjernenko -- 1984-1985
- Gorbatsjov -- 1985-1991 Zie verder ook: Communistische Partij van de Sovjet-Unie.

Presidenten

Benamingen:
- tot 1936 voorzitter van het al-Russische Centrale Uitvoerende Comité.
- tot 1990 voorzitter van het Presidium van de Opperste Sovjet.
- vanaf 1990 president.
- Kamenev -- 1917
- Sverdlov -- 1917-1919
- Kalinin -- 1919-1946
- Sjvernik -- 1946-1953
- Vorosjilov -- 1953-1960
- Brezjnev -- 1960-1964
- Mikojan -- 1964-1965
- Podgorny -- 1965-1977
- Brezjnev -- 1977-1982
- Koeznetsov -- 1982-1983
- Andropov -- 1983-1984
- Koeznetsov -- 1984
- Tsjernenko -- 1984-1985
- Koeznetsov -- 1985
- Gromyko -- 1985-1988
- Gorbatsjov 1) -- 1988-1991 (1) vanaf 1989 niet meer voorzitter van het Presidium van de Opperste Sovjet maar voorzitter van de Opperste Sovjet)

Premiers

Benamingen:
- tot 1946 voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen.
- vanaf 1946 voorzitter van de Raad van Ministers.
- Lenin -- 1917-1924
- Rykov -- 1924-1930
- Molotov -- 1930-1941
- Stalin -- 1941-1953
- Malenkov -- 1953-1955
- Boelganin -- 1953-1958
- Chroesjtsjov -- 1958-1964
- Kosygin -- 1964-1980
- Tichonov -- 1980-1985
- Ryzjkov -- 1985-1991
- Pavlov -- 1991
- Silajev -- 1991

Overige politici

- Beria (geheime politie)
- Boecharin (theoreticus; voorstander NEP)
- Gromyko (min. buitenlandse zaken)
- Kaganovitsj (politburolid)
- Kamenev (politburolid; ambassadeur in Italië)
- Kirov (partijsecretaris Leningrad; vermoord 1934 - luidde de Grote Zuiveringen van Stalin in)
- Litvinov (min. buitenlandse zaken)
- Molotov (min. buitenlandse zaken)
- Primakov (KGB-functionaris, na SU min. buitenlandse zaken en premier van Rusland)
- Sjevardnadze (min. buitenlandse zaken, na SU president van onafhankelijk Georgië)
- Tomski (vakbondsleider )
- Tsjitsjerin (min. buitenlandse zaken)
- Zinovjev (Comintern)
- Zjdanov (strijder tegen het 'kosmopolitisme')

Dissidenten

- Amalrik (schrijver)
- Bonner (kinderarts)
- Sacharov (atoomgeleerde)
- Sjaransky (schrijver)
- Solzjenitsyn (schrijver)

Vroegere opbouw van SU-republieken

Staten binnen de Sovjet-Unie in 1922:
- Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek
- Oekraïne
- Wit-Rusland
- Transkaukasische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek (=Georgië, Armenië en Azerbeidzjan, opgeheven in 1936) Staten binnen de Sovjet-Unie in 1924:
- Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek
- Oekraïne
- Wit-Rusland
- Transkaukasische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek (=Georgië, Armenië en Azerbeidzjan, opgeheven in 1936)
- Boechara SSR (Oezbekistan)
- Khiva SSR (Oezbekistan)
- Turkestan SSR (Oezbekistan)
- Berg Volksrepubliek (bij Tsjetsjenië)
- Turkmenistan Staten binnen de Sovjet-Unie in 1940:
- Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek
- Oekraïne
- Wit-Rusland
- Estland
- Letland
- Litouwen
- Finno-Karelische SSR (opgeheven in 1956, daarna Finno-Karelische ASSR)
- Moldavië
- Armenië
- Azerbeidzjan
- Georgië
- Kazachstan
- Kirgizië
- Oezbekistan
- Tadzjikistan
- Turkmenistan

Zie ook

- Schilderkunst van de Russische Revolutie
- KGB Categorie:Historisch land in Europa Categorie:Historisch land in Azië
- Categorie:Warschaupact ja:ソビエト連邦 ko:소비에트 연방 simple:Soviet Union th:สหภาพโซเวียต

1973

Gebeurtenissen

- De postcode wordt in Nederland ingevoerd.
- Het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en de Ierse Republiek treden toe tot de EEG.
- 18 - Nederland eindigt als tweede bij het wereldkampioenschap ijshockey voor C-landen in Den Haag en promoveert samen met Noorwegen naar de B-poule.
- 7 - Eddy Merckx wint de achtste editie van Nederlands enige wielerklassieker, de Amstel Gold Race.
- 15 - Voor eigen publiek wint de Sovjet-Unie het wereldkampioenschap ijshockey voor A-landen.
- 10 - Invasie van Hutu-rebellen vanuit Rwanda en Tanzania in Burundi.
- 23 - Te Avignon wordt de eerste